Trình duyệt Catsxp – Rất đáng để thử

Catsxp là trình duyệt ra mắt khoảng năm 2020, được phát triển từ Brave, Brave lại được phát triển từ Chromium, cùng “họ” với Chrome, Edge, Cốc Cốc, do 1 lập trình viên/nhóm nhỏ ẩn danh duy trì, với mục tiêu ban đầu là sự đơn giản, bảo mật, sạch sẽ và dễ sử dụng

Ở thời điểm bài viết này ra mắt, sau gần 6 năm phát triển, Catsxp tích hợp rất nhiều tính năng liên quan tới quản lý tab, cử chỉ, kèm theo đó là vô số tùy chỉnh nhỏ … setting của Catsxp đồ sộ không thua gì Edge, ai mới dùng lần đầu, xem hiểu hết các setting, cũng khá là ngợp đấy

Dễ hình dung, có thể coi Catsxp hiện tại là sự kết hợp giữa Brave Origin (phiên bản Brave tối giản) và Edge (phần cử chỉ, tiện ích thao tác), điều thú vị là nếu tìm kiếm bình thường, sẽ rất khó thấy đề xuất về Catsxp, có lẽ do trình duyệt được duy trì bởi một tác giả người Trung Quốc, mã nguồn đóng, người dùng khá dè dặt khi nhắc tới hay giới thiệu :]] tình huống khá tương đồng với …. Cốc Cốc, dùng ổn mà quốc tế không thấy ai dùng

Khi xem lại history, cá nhân khá socks, thời gian build 1 bản trình duyệt, rất mất thời gian, đằng này còn thêm vào 1 tấn tính năng mà release tốc độ bàn thờ luôn

Năm	Đánh giá
2020	Catsxp ra mắt với phiên bản 0.1.1 vào ngày 16/03/2020. Trong năm đầu, các bản cập nhật chủ yếu tập trung hoàn thiện nền tảng, bổ sung tính năng cơ bản và sửa lỗi. Tần suất phát hành khá cao do sản phẩm còn trong giai đoạn phát triển ban đầu.
2021	Bắt đầu hình thành chu kỳ cập nhật đều đặn hơn. Các bản phát hành chủ yếu theo sát Chromium, cải thiện hiệu năng, tính tương thích website và sửa lỗi phát sinh từ người dùng.
2022	Dự án đã trưởng thành hơn với nhiều bản cập nhật định kỳ. Việc nâng cấp Chromium diễn ra thường xuyên, đồng thời bổ sung các tính năng và tối ưu trải nghiệm sử dụng.
2023	Catsxp tiếp tục theo sát các phiên bản Chromium Stable. Chu kỳ phát hành tương đối đều, tập trung vào sửa lỗi, vá bảo mật và tối ưu hiệu năng thay vì thay đổi lớn về tính năng.
2024	Các bản cập nhật chủ yếu là nâng cấp nhân Chromium, cải thiện tính ổn định và khả năng tương thích với các thay đổi của hệ sinh thái Chromium. Đây là giai đoạn dự án duy trì nhịp phát triển ổn định.
2025	Catsxp tiếp tục phát hành các bản cập nhật đều đặn, theo sát Chromium Stable và xử lý nhanh các lỗi phát sinh. Điều này cho thấy đội ngũ phát triển vẫn duy trì hoạt động tích cực sau hơn 5 năm.
2026 (đến tháng 7)	Chỉ trong gần 7 tháng đầu năm đã có nhiều bản phát hành (từ 6.4.x đến 6.7.5). Trung bình khoảng 5–8 ngày có một bản mới, chủ yếu cập nhật Chromium 147 → 151, sửa lỗi, tối ưu chi tiết và bổ sung một số tính năng như tiếp tục hỗ trợ Manifest V2, dịch vụ đồng bộ dữ liệu mới và các bản vá tương thích Windows 7.

Dự án được bảo trì siêu tích cực, ở góc độ người sử dụng, cá nhân đánh giá không cao chuyện trình duyệt cứ liên tục cập nhập hàng tuần hay hàng tháng, càng update nhanh, càng update nhiều, chỉ nói lên sự cẩu thả và thiếu chuyên nghiệp thôi

Người dùng nghe vá các lỗ hổng 0-day, security này nọ, đọc thì thấy bùi tai đấy, có điều, thực tế sử dụng, liệu có bao nhiêu người từng bị khai thác lỗi do trình duyệt quá cũ??? cá nhân chưa gặp, thậm chí vào reddit lượn lờ, cũng chưa thấy ai bị khai thác lỗ hổng từ trình duyệt, thường chúng ta bị hack, mất dữ liệu, đa phần do các Extensions, UserScript người dùng tự cài vào, tự cấp quyền chạy, hoặc đơn giản nhất là do download crack/keygen … xác xuất lỗi bảo mật do không cập nhập trình duyệt quá nhỏ ở thực tế, tất nhiều nói thì nói thế, dùng các bản mới nhất, được cập nhập hàng tuần, vẫn có sự an tâm nhất định :]]

Về Catsxp, cảnh báo duy nhất mình thấy, là từ 1 diễn đàn, tin cách đây vài năm, kiểu antivirus báo Catsxp không an toàn :]] thực tế ngay thời điểm bạn đọc dòng này, Catsxp vẫn chưa có chứng chỉ uy tín, bật chạy catsxp.exe lần đầu Windows Defender vẫn hiện cảnh báo

Đánh giá

• Ấn tượng đầu tiên về Catsxp khi vừa cài đặt vào là không quá hài lòng, lý do là bộ icon họ đang dùng, nó khá là dzị, hiệu ứng thị giác, cảm giác nó to hơn so với các bản Chromium khác

Rất khó để nói là đẹp hay không đẹp, cái chính là nó không quen mắt, bạn cần thời gian để định hình cái nút đó là cái gì, tính năng gì, vài icon không đưa chuột vào xem định nghĩa, thiệt không thể đoán ra nó là cái gì, có điều sau ít ngày sử dụng, khi đã quen dần thì ổn, không có vấn đề gì

Theo tác giả việc thay đổi icon gốc trên Chromium rất phức tạp, có lẽ họ muốn duy trì bộ icon như thế, để ai đó nhìn vào, sẽ biết ngay đây là trình duyệt Catsxp

• Catsxp hỗ trợ cho phép download các Extensions từ nguồn ngoài, như Edge Add-ons

Thông thường, tính năng này không quá cần thiết, nhưng đôi lúc có vài addon, bản trên Edge quyền nó cao hơn, hoặc chỉ trên Edge mới có, không hẳn là thiết thực, nhưng cũng là 1 điểm cộng

• Tính năng đặc biệt hữu ích, khi dùng quen rồi rất khó bỏ, là tính năng Mouse gesture (tương tự Edge)

Tùy chỉnh liên quan tới Mouse gesture cho phép rất nhiều, bạn có thể chỉnh sao, cho phù hợp với tốc độ click, vuột chuột, cá nhân phải hạ Threshold xuống 20 dùng mới quen tay 😀

• Hỗ trợ MV2

Có lẽ tác giả sẽ cố gắng hỗ trợ MV2 lâu nhất có thể, cá nhân vẫn khuyên mọi người chuyển dần các addon, extensions sang MV3 cho khỏe, cố dùng MV2 chẳng để làm gì, khi Google đã quyết tâm khai tử MV2

• Hỗ trợ Portable thực sự

Do Catsxp là 1 bản custom, tác giả có thể thêm các command line, cho phép bật/tắt nhiều tính năng, giúp nó có thể di động thực sự, bạn có thể vác bản portable này sang thiết bị khác, mà mọi dữ liệu, cấu hình, plugin đều được giữ lại

• Đồng bộ với tài khoản Google

Sử dụng command line --catsxp-use-google-sync sẽ mở khóa tính năng đồng bộ qua tài khoản Google, trên iOS/iPadOS/Android bạn dùng 1 trình duyệt cũng đồng bộ qua Google, lúc này thiết bị từ PC <-> điện thoại sẽ tự đồng bộ với nhau, phải nói tác giả rất chiều user quốc tế, vì ở Trung Quốc, truy cập Google bị chặn theo mặc định

• Tốc độ phân giải DNS

Chưa rõ Catsxp/Brave tùy chỉnh gì ở phân giải DNS, mà 2 trình duyệt này check qua dnscheck.tools chậm hơn khá nhiều so với các trình duyệt khác

• Bộ lọc chặn quảng cáo Shields

1 tính năng từ bản Brave gốc, hiệu quả thì không cần tranh luận, vì nó được Brave viết riêng, chạy trực tiếp không lệ thuộc vào MV2/MV3, các quyền chặn sẽ siêu mạnh và hiệu quả

Do vấn đề bản quyền, Catsxp không được phép để sẵn các bộ lọc có sẵn, người dùng phải tự bật Shields và thêm vào các bộ lọc

https://filters.bibica.net/brave-adblock.txt
https://raw.githubusercontent.com/abpvn/abpvn/master/filter/abpvn_ublock.txt
https://filters.bibica.net/blocklists-minimal-ublock.txt

Dùng 2 filters đầu là đủ, cái cuối chặn theo domain, cá nhân thêm vào cho chắc kèo :]] 3 bộ lọc mặc định đều setting tự cập nhập sau mỗi 12h

• Catsxp vẫn duy trì khả năng chạy trên Windows 7

Vì 1 lý do nào đó, dù Trung Quốc siêu giàu, phát triển cực nhanh, nhưng các lập trình viên của họ, vẫn hỗ trợ các OS rất cũ, không chắc nên coi đây là điểm cộng, hay là điểm trừ, hỗ trợ trên 1 OS quá cũ rất mất thời gian, để thời gian đó tập trung cho Windows 10 và MacOS hợp lý hơn chứ nhẩy :]]

• Super Drag (Siêu kéo thả) là tính năng cho phép thực hiện các thao tác bằng cách kéo (drag) chuột lên liên kết, văn bản hoặc hình ảnh, thay vì phải dùng menu chuột phải hay phím tắt

Cá nhân khá ít khi dùng tính năng Super Drag, bạn nào quen dùng thì có thể tùy chỉnh, kiểu kéo lên, xuống, trái phải, có thể tùy chỉnh kiểu này

Các tính năng này khá phiền, vì một khi bạn đã quen thuộc, dùng sang trình duyệt khác, phải cấu hình tương tự, không thôi thao tác lọng ngọng lắm

• Multi Login Tab và Containers

Về trải nghiệm, Multi Login Tab có mục đích tương tự Firefox Multi-Account Containers hoặc SessionBox, giúp sử dụng nhiều tài khoản trên cùng một website, Catsxp tích hợp tính năng này trực tiếp vào trình duyệt, không cần cài đặt tiện ích mở rộng

Mỗi Multi Login Tab có trạng thái đăng nhập riêng, cho phép sử dụng đồng thời nhiều tài khoản của cùng một dịch vụ (như Gmail, Facebook hoặc GitHub) mà không ảnh hưởng đến các tab khác, Các tab mới được mở từ Multi Login Tab sẽ tự động kế thừa cùng phiên đăng nhập, đồng thời có thể sao chép (Duplicate) để tiếp tục sử dụng cùng một phiên làm việc. Mỗi phiên được đánh dấu bằng một mã ID hoặc màu sắc trên biểu tượng trang web để dễ dàng nhận biết

Containers về cơ bản cũng tương tự thế, nhưng do Brave phát triển, nhìn xấu và ngu quá, không muốn tìm hiểu thêm, Multi Login Tab nhìn đẹp và dễ hiểu hơn

• History

Mặc định Edge 90 ngày tự xóa History, Catsxp đã có tùy chọn để bật lưu vĩnh viễn, nôm na dễ hiểu, nếu bạn dùng bản di động 5-10 năm sau, mọi lịch sử truy cập vẫn được giữ lại, không bị tự ý xóa đi như trên các trình duyệt Chromium khác

Tùy chỉnh nhỏ, nhưng rất hiếm trình duyệt nào cho phép làm chuyện này

• Hiệu năng

Về vấn đề dùng CPU/RAM cá nhân không quan tâm lắm, thử xem nhanh vài clip Youtube 4k thì thấy na ná các trình duyệt lõi Chromium khác, dùng hàng ngày mở 50-100 tab 24/24 mới đánh giá được về vấn đề này

Vài tính năng khá là lạ là đọc trực tiếp text trong ảnh, mà thấy chỉ có tiếng Anh, cảm giác hơi thừa, ai cần tính năng này họ tự cài addon riêng hợp lý hơn

• Chứng chỉ

Một vài vấn đề khác liên quan tới chứng chỉ, trình duyệt thị phần nhỏ quá, Google không hỗ trợ, các nhà cung cấp chứng chỉ cũng không hỗ trợ, tác giả phải tắt 1 số tính năng bảo mật để tự tạo chứng chỉ riêng, truy cập 1 số trang như ngân hàng, cần quyền mạnh, có thể gặp lỗi không đăng nhập được, cụ thể cứ vào forum báo cáo lại, tác giả sẽ xử lý dần

Chú ý

• Thao tác gõ trực tiếp URL vào trình duyệt của CatsXP nó hơi lạ, không dùng thẳng tab hiện tại để tiếp tục, mà tự mở ra tab mới, theo tác giả đó là mặc định họ đang duy trì

Bạn nào dùng thấy không quen, có thể đổi về mặc định như các trình duyệt khác

• Behaviors -> Address bar (search) cần chuyển về Default và Address bar (URL) cần chuyển về Default

Trừ vấn đề ở trên, các tùy chọn trên Catsxp khá tương đồng Brave, không có gì đặc biệt, Mouse gesture, Super Drag … không dùng thì tắt đi, số lượng setting hơi nhiều, nhưng chỉ phải làm 1 lần, sau đó cứ thế dùng, tổng thể ổn, không có gì phàn nàn

Tổng kết

Dù tác giả ban đầu hướng Catsxp tới đơn giản, dễ sử dụng, nhưng theo thời gian, họ đẻ ra nhiều tính năng quá, cá nhân dùng Chromium nhiều năm, mà khi lần đầu sờ tới các setting của Catsxp, vẫn thấy nhiều quá, gõ URL mới vào tab đang có, nó tự nhảy sang tab mới, dùng rất không quen

Các tùy chỉnh Catsxp thêm vào, cá nhân đánh giá là hiệu quả, ví dụ Mouse gesture, có 1001 các addon tương tự, nhưng nó hoạt động bằng cách ghi xóa thẳng vào nội dung của trang, khi thay đổi gì, cần F5 lại trình duyệt, còn Catsxp đục thẳng vào trình duyệt, thay đổi gì là có hiệu quả ngay lập tức

Không có bất cứ quảng cáo nào, có thể nói là điểm cộng rất lớn, các bản Chromium tùy chỉnh khác mình từng thử, phần lớn tác giả đổi search mặc định, thêm bookmark tới các trang quảng cáo … Catsxp tác giả xóa sạch :]]

Không rõ team của họ thế nào, nếu chỉ 1 người mà có thể duy trì 6-7 năm ở đẳng cấp này, thì quá đáng nể, không đùa chứ Thorium hay Cromite mấy tay tác giả cứ gáy bẩn, khoe mẽ suốt, nào là trình duyệt siêu nhanh, riêng tư bố đời này nọ, duy trì vài năm chán, vứt luôn dự án vào sọt rác cả :]]

Dùng Catsxp làm trình duyệt chính, sử dụng hàng ngày thì hơi khó, vì các trình duyệt kiểu Edge, nó có vài tính năng độc quyền mà các trình duyệt khác không thể thay thế được, có điều dùng Catsxp như 1 trình duyệt phụ, kiểu để đọc báo, xem phim thì đáng để thử, dùng rất tiện, thậm chí bản di động, mọi thứ tác giả đã làm sẵn hết, download về dùng là xong, cá nhân cũng có làm 1 bản Catsxp Portable dùng riêng, cập nhập bản mới tiện hơn so với portable chính thức